Publicatiedatum: 17 augustus 2012
Door: Beheer
Deel dit verhaal, kies je platform >
PFW, Polak’s Frutal Works was een chemisch bedrijf op de hoek van Nijverheidsweg en de Eemstraat, aan de achterkant grenzend aan wat nu de tunnel van Stadsring is. PFW maakte reuk- en smaakstoffen.
De smaakstoffen kon je altijd en vooral goed ruiken in de Eemstraat. Aan die kant zaten de productiehallen. Dat was wat de buitenwereld merkte van PFW. Een zoete weeïge geur van zuurtjes – meestal – maar soms een Maggilucht, zeer doordringend. Van de reukstoffen merkte je weinig.
Bij de grote poort aan de Nijverheidsweg zat de portier, die met de hand bijhield hoe laat je binnen kwam. En dat moest voor kantoor-en laboratoriumpersoneel voor 8.00 uur zijn. De meeste mensen kwamen op de fiets of lopend. Een paar directieleden hadden een auto. In mijn tijd (1960-1963) werd er ’s zaterdags nog gewerkt tot 12.30 uur, later hadden wij één zaterdag in de maand vrij.
Het bedrijf was eigendom van de gebroeders Bernhard en Ernst Polak, allebei woonachtig in de USA. Als zij op bezoek kwamen was het hele bedrijf in rep en roer.
Behalve de productiehallen waren er onder andere een kantoorgebouw, een analyselaboratorium en een researchlaboratorium. Op het analyselab werd de productie gecontroleerd. Op het researchlab werden reuk- en smaakstoffen uit natuurproducten geïsoleerd en werd geprobeerd deze stoffen chemisch te bereiden. Dit alles op kleine schaal. Het upgraden gebeurde in één van de fabriekshallen (lab 4) en als dat werkte werd het in productie genomen.
Voor de reukstoffen, die gemengd werden met alcohol, parfums en bijbehoren moesten opleveren, was een reukspecialist in dienst. De neus van deze specialist was goud waard. Een door een smerig chemisch stofje verpeste reuk leidde minstens tot een week niet kunnen werken.
Reukstoffen werden gewonnen uit bijvoorbeeld treinladingen hyacintenbloemen. Smaakstoffen uit treinladingen sinaasappels en citroenen. Daarvan gebruikte men alleen de dunne buitenschillen. De witte vliezen bleven op het fruit achter. En wij konden, tegen betaling, geschilde sinaasappels en citroenen mee naar huis nemen. De trein bracht dus de grondstoffen aan. Er liep een bedrijvenspoor over de Nijverheidsweg. De trein reed langzaam, een “verkeersgeleider” met rode vlag liep mee om het verkeer bij de kruisingen tegen te houden. Binnen de poort lag een draaiplateau, waarop de locomotief met de hand gedraaid werd. Een imposant gezicht.
De mensen die bij PFW werkten kon je soms mijlenver ruiken, afhankelijk van wat de fabriek maakte. Het analyselab analyseerde wat het researchlab uitvond. Gemorste maggi smaakstoffen kon je werkelijk straten ver ruiken. Alsof het in de voetstappen achtergebleven was. Leer, boeken en haren trokken allerlei geuren aan. Wij hadden geen douche in die tijd en diverse malen mocht ik van mijn moeder het huis niet in en moest mij in de schuur eerst wassen. Nu nog heb ik een camel leren tas en studieboeken waarin Polak nog duidelijk aanwezig is. De lucht gaat er nooit meer uit
Polak, zoals het was is er niet meer. Het bedrijf is naar Barneveld verhuisd. Maar ik heb nog mijn herinneringen aan de “goede oude tijd” die ik daar gehad heb.
Ineke van Ginkel – Researchanalist PFW 1960-1963
Ik wil graag wat vragen en vertellen over Jaap Polak, de vader van Bernard.
Jaap en Eefje heb ik heel goed gekend: familie van Vles en Schwarz.
Ben t U bereid?
Beste Ineke, en Hans Ik hoop dat je mijn berichtje krijg, maar ik zou graag contact met je willen omdat ik ook uit het soesterkwartier komt en mijn vader heeft heel lang gewerkt als stoker bij PFW. Ik weet haast wel zeker dat hij in de jaren 60 is begonnen bij PFW tot aan zijn pensioen. Het waren hele goede bazen ook voor de kinderen van de werknemers. Ik zou er graag eens met jullie over willen praten en misschien hebben jullie nog foto’s? Ik weet nog heel goed dat wij gezond de winter doorkwamen met die sinaasappels en citroenen. Ik hoor graag van jullie. Groetjes Connie Meijer-Staal, gewoond in de Lambert van Noortstraat 49.
[mailadres bekend bij de webbeheerder]
Beste Ineke,
Ik kwam in juni 1961 van de middelbare school af en moest gaan werken. Ik vond via het Arbeidsbureau een baan op het productie/analyselab bij PFW, omdat scheikunde als vak wel interessant vond op school. De heer ten Hove was toen de chef op het lab en de heer van de Heuvel had de algehele leiding over de fabriek. Ik heb er tot februari 1963 gewerkt, want toen moest ik in militaire dienst.
Alle geurtjes die je beschrijft zijn voor mij heel herkenbaar, vooral die van Maggie. Ik had ook altijd een luchtje bij me en was ik niet gelukkig mee, want als je een winkel of ergens anders binnenkwam, roken de mensen je onmiddellijk. Ik was blij dat kon stoppen met werken bij PFW en weer een normaal leven kon lijden.
Een bezoek van meneer Bernard Polak kan ik mij nog goed herinneren en de treinwagons met sinaasappels. Heel wat zakken met sinaasappels mee naar huis genomen.
Ik weet ook nog dat het dak van de fabriek een keer de lucht invloog door een explosie, want een ketel vol met ether kookte over bij 40 graden met open vuur!
Ben vorige week in het wijkmuseum geweest met ons gezin na een wandeling door het Soesterkwartier langs plaatsen waar ik heb gewoond.
Een vraag nog: ik ken een familie van Ginkel uit de Papaverstraat en had je een broer Ton?
Frans van Goor
Wat leuk om dit allemaal te lezen! Ik heb 4 jaar op het lab gewerkt met heel veel plezier! We maakten daar de proefmonsters voor de vertegenwoordigers die de hele wereld over reisden! De verhalen die je hoorden vond ik erg interessant! Ook ik moest eerst al mijn kleren in de schuur uitdoen en douchen voordat ik de kamer in mocht van mijn ouders! We verdienden goed en ik heb er veel geleerd over kruiden en bloemen olie! In de winter de sinaasappels en citroenen waren heel fijn! Leuke tijd gehad!
Conny van Cleef Overbeek!